Çek ve Senet (Kambiyo Senedi) Takibi
Çek, bono (senet) ve poliçe gibi kambiyo senetleri, alacaklıya hızlı ve güçlü bir takip yolu sağlar. Bu takipte borçlunun itiraz imkânları sınırlıdır; ancak sürelerin ve senedin şekil şartlarının eksiksiz olması gerekir.
Kambiyo takibinin farkı
Kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda borçluya gönderilen ödeme emrinde, borcu ödemesi için on günlük, itiraz için beş günlük süre verilir (İİK m.168). İtiraz icra dairesine değil icra mahkemesine yapılır ve itiraz takibi kendiliğinden durdurmaz; takibin durdurulmasına ancak icra mahkemesi karar verebilir.
Takibe başlanabilmesi için senedin kanunda aranan zorunlu unsurları taşıması gerekir. Eksik unsurlu bir senetle kambiyo takibi yapılamaz; bu durumda genel haciz yoluna başvurulur.
Borçlunun itirazları
- İmzaya itiraz: senetteki imzanın borçluya ait olmadığı iddiası; imzanın borçluya ait olduğu anlaşılırsa borçlu para cezası ve tazminatla karşılaşabilir.
- Borca itiraz: borcun ödendiği, ertelendiği veya senedin teminat amacıyla verildiği gibi iddialar; bu iddiaların kural olarak yazılı belgeyle ispatı gerekir.
- Senedin kambiyo senedi niteliği taşımadığı iddiası
- Zamanaşımı itirazı
- Yetki itirazı
Çekte süreler
Çekin, düzenlendiği yerde ödenecekse on gün içinde ibraz edilmesi gerekir; farklı yer ve ülkeler için daha uzun süreler öngörülmüştür. Süresinde ibraz edilip karşılıksız çıkan çek için bankadan karşılıksızdır şerhi alınır. Çekten doğan başvuru hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren altı ay içinde zamanaşımına uğrar.
Senette (bonoda) süreler
Bonoda düzenleyene karşı haklar, vade tarihinden itibaren üç yıl içinde zamanaşımına uğrar. Cirantalara başvuru süreleri daha kısadır. Zamanaşımına uğramış bir senetle kambiyo takibi yapılamaz; ancak senet, genel haciz yoluyla takipte veya alacak davasında yazılı delil olarak kullanılabilir.
Alacaklıya öneriler
- Senedin ön ve arka yüzünün aslı korunmalı, ciro zinciri kontrol edilmelidir.
- Çeklerde ibraz süresi kaçırılmamalı ve karşılıksızdır işlemi yaptırılmalıdır.
- Zamanaşımına yaklaşan senetler için takip gecikmeden başlatılmalıdır.
- Borçlunun mal kaçırma riski varsa ihtiyati haciz talebi değerlendirilmelidir.
Sık sorulan sorular
Senedi teminat olarak vermiştim, yine de ödemek zorunda mıyım?
Senedin teminat senedi olduğu kural olarak yazılı belgeyle ispat edilmelidir. Bu ispat yapılabilirse borca itiraz kabul edilebilir; aksi halde senet üzerindeki borç geçerli sayılır.
Çekimi bankaya geç götürdüm, alacağım yok mu oldu?
İbraz süresinin kaçırılması kambiyo hukukundan doğan bazı başvuru haklarını etkileyebilir; ancak temel alacak ilişkisinden doğan haklar ayrıca değerlendirilir. Somut belgeler incelenmelidir.
İlgili konular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır, Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık kendi koşullarıyla değerlendirilmelidir.