Menfi Tespit ve İstirdat Davası
Gerçekte borçlu olmadığı halde hakkında takip başlatılan veya başlatılacak olan kişi, borçlu olmadığının tespiti için menfi tespit davası açabilir. Borcu icra tehdidi altında ödemek zorunda kalan kişi ise ödediği parayı istirdat davasıyla geri isteyebilir.
Menfi tespit davası ne zaman açılır?
Menfi tespit davası, icra takibinden önce de sonra da açılabilir (İİK m.72). Ödeme emrine süresinde itiraz edilmemiş veya itiraz kaldırılmışsa, borçlunun borcu bulunmadığını ispat etmesinin yolu bu davadır. Örneğin teminat amacıyla verilmiş bir senedin takibe konulması, ödenmiş bir borç için takip yapılması veya sahte bir belgeye dayanılması bu davanın tipik konularıdır.
Takibi durdurmak için tedbir
Takipten önce açılan menfi tespit davasında mahkeme, alacağın yüzde on beşinden az olmamak üzere teminat karşılığında takibin durdurulmasına ihtiyati tedbir yoluyla karar verebilir. Takipten sonra açılan davada ise takip durmaz; ancak yine teminat karşılığında, icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesine karar verilebilir.
İstirdat davası
Borçlu, gerçekte borçlu olmadığı bir parayı icra takibi tehdidi altında ödemek zorunda kalmışsa, ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde istirdat davası açarak paranın iadesini isteyebilir. Menfi tespit davası sürerken para ödenmişse dava kendiliğinden istirdat davasına dönüşür.
Kötü niyet tazminatı
Menfi tespit davası kabul edilirse ve alacaklının takipte kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, borçlu lehine alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminata hükmedilebilir. Davanın reddedilmesi halinde ise, takibin durdurulmasından doğan zarar için borçlu tazminatla sorumlu olabilir.
İspat ve deliller
Menfi tespit davasında, borcun bulunmadığını ispat yükü kural olarak borçludadır. Ödeme dekontları, yazışmalar, teminat senedi olduğuna dair belgeler ve banka kayıtları bu davanın temel delilleridir. Senede karşı iddiaların kural olarak yazılı delille ispat edilmesi gerektiği unutulmamalıdır.
Sık sorulan sorular
Ödeme emrine itiraz etmeyi unuttum, borcum yok. Ne yapabilirim?
Takip kesinleşmiş olsa bile menfi tespit davası açılabilir. Haciz ve tahsilatı önlemek için teminat karşılığında tedbir talep edilmesi değerlendirilmelidir.
Menfi tespit davası hangi mahkemede açılır?
Uyuşmazlığın niteliğine göre asliye hukuk, asliye ticaret, tüketici veya iş mahkemesinde açılır. Ticari uyuşmazlıklarda dava öncesi arabuluculuk zorunlu olabilir.
İlgili konular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır, Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık kendi koşullarıyla değerlendirilmelidir.