Kamulaştırmasız El Atma Davası
Bir idarenin kamulaştırma yapmadan özel mülkiyetteki bir taşınmazı yol, park, okul veya altyapı tesisi olarak kullanmaya başlaması, malike bedel isteme hakkı verir.
Fiili el atma nedir?
İdarenin bir taşınmaza kamulaştırma işlemi yapmadan fiilen el koyması (ör. araziden yol geçirilmesi, su deposu veya trafo yapılması) mülkiyet hakkının ihlalidir. Malik, el atmanın önlenmesini isteyebileceği gibi, el atılan kısmın bedelinin ödenmesini ve bu kısmın idare adına tescilini de isteyebilir.
İmar planı kısıtlamaları
İmar planında okul, park veya yol gibi kamu hizmetine ayrılan ve uzun süre kamulaştırılmayan taşınmazlarda malikin tasarruf yetkisi fiilen kısıtlanır. Bu durumlarda öncelikle idareye başvurulması ve ardından kanunda öngörülen yargı yoluna gidilmesi gerekir. Görevli yargı yeri ve şartlar plan türüne ve tarihlere göre değişebileceğinden somut değerlendirme şarttır.
Bedel ve ödeme
Bedel, 2942 sayılı Kanun’daki ölçütlere göre, dava tarihindeki değer esas alınarak bilirkişi kurulu tarafından belirlenir. Faiz kural olarak dava tarihinden itibaren istenir. Kamulaştırmasız el atma nedeniyle hükmedilen bedellerin ödenmesinde 2942 sayılı Kanun’un geçici 6. maddesindeki özel ödeme kuralları uygulanabilir; bu durum tahsilat sürecini uzatabilir.
Görevli mahkeme
Fiili el atmaya dayalı bedel davaları adli yargıda, taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde görülür. Dava el atan idareye karşı açılır; birden fazla kurumun el attığı durumlarda doğru davalının belirlenmesi önemlidir.
Sık sorulan sorular
El atmanın üzerinden yıllar geçti, dava açabilir miyim?
Kamulaştırmasız el atmadaki zamanaşımı kuralı Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildiğinden, el atma devam ettiği sürece dava kural olarak açılabilir. El atmanın tarihi ise bedelin ödenme usulünü etkileyebilir.
Taşınmazın sadece bir kısmına el atıldıysa ne olur?
Bedel el atılan kısım için belirlenir; kalan kısımda değer kaybı oluşmuşsa bu da ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle fen bilirkişisinin el atılan alanı doğru ölçmesi kritik önemdedir.
İlgili konular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır, Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık kendi koşullarıyla değerlendirilmelidir.